Boekanalyse: Als een nacht met duizend sterren (Door: Joeri Boom)

Joeri Boom is misschien wel een van de meest succesvolle buitenlandjournalisten die Nederland rijk is. Hij heeft artikelen en reportages gemaakt voor onder andere het Algemeen Dagblad, Reformatorisch Dagblad, De Nieuwe Revu, de Standaard, NRC Handelsblad, De Groene Amsterdammer, Knack, De Morgen RTL Nieuws, RTL Z, BNR en Radio 1. In opdracht van de Christelijke Hogeschool Ede maakte ik de volgende boekanalyse over zijn boek: Als een nacht met duizend sterren.

Het boek als een nacht met duizend sterren: oorlogsjournalistiek in Uruzgan gaat over wat Joeri Boom allemaal meemaakt tijdens zijn werk in de Afghaanse provincie Uruzgan. Op dat moment heeft Nederland daar militairen om te regio te stabiliseren. Op nauwkeurige wijze beschrijft Boom hoe de aanslagen in New York langzaam maar zeker overgaan in deze gewelddadige oorlog in Afghanistan.

Naarmate je vordert in het boek kom je erachter hoe lastig het is voor Boom en andere oorlogsjournalisten om op correcte manier verslag te doen van de strijd. Ze worden op alle mogelijke manieren tegengewerkt en Boom vertelt dat het voor hem soms onmogelijk is om in de buurt van de Nederlandse militairen, ‘onze jongens’ te komen.

Embedded journalistiek

Toch zijn er volgens Boom journalisten die wel ‘op het strijdveld’ kunnen komen. Dit worden embedded journalisten genoemd. Zij gaan echt mee met de soldaten en zouden daarom in staat moeten zijn om goed hun artikelen en reportages te produceren. Maar Boom zegt dat de embedded journalistiek iets mooier lijkt dan het daadwerkelijk is. Je wordt enkel meegenomen naar locaties waarvan overheden en regeringen willen dat je het te zien krijgt. Daarom kun je dus enkel verslag uit brengen van de locaties waar je mee naar toe wordt genomen. Daarnaast moet je voor publicatie van de artikelen goedkeuring krijgen van het ministerie van defensie. Het is duur meer een vorm van censuur dan van vrije journalistiek.

Bosnië

Het ergste voorbeeld naar mijn mening dat Boom naar voren laat komen in zijn boek is de situatie in Bosnië in de jaren ’90. Boom vertelt hierin dat er op moment een enorme genocide plaatsvond in het land. Misschien wel de grootste sinds de Tweede Wereldoorlog. Maar de Bosnische regering had hier volledig lak aan en meldde dat het gebied gewoon veilig en onder controle was. Dit is volgens Joeri Boom een vorm van censuur die de hele (journalistieke) wereld schade toebrengt. Boom legt ook het bruggetje met de Nederlandse persvrijheid. Hier hecht de politiek grote waarde aan persvrijheid en onderwerpen als democratie en openheid. In het boek beschrijft hij hoe erg hij wordt belemmerd door het ministerie van Defensie. Hij kan zijn taken als journalist niet correct en gewenst uitvoeren.

Onmacht

Het sterke aan het boek vind ik dat het niet gewoon een boek is over de strijd in Uruzgan. Waar het echt over gaat is de journalistieke strijd en frustratie die Joeri Boom er voert om op degelijk niveau journalistiek te bedrijven. Boom schrijft het gehele boek vanuit zichzelf, de ik-vorm. Maar het is geen handleiding dat beschrijft ‘hoe het dan wel moet’. Dit werkt goed want hierdoor voel je Boom’s onmacht.

De vraag die in mij opborrelde bij het lezen van het boek gaat over de regelgeving van Defensie in Afghanistan. Ik vind dat Boom onvoldoende begrip heeft voor het ministerie van Defensie. Het is natuurlijk te begrijpen dat er missies in het geheim worden gevoerd en dat het onmogelijk is op ‘publiek’ mee te nemen. Defensie heeft ook een beschermende rol naar zowel eigen troepen als journalisten. Heeft Joeri Boom hier wel begrip voor? Snapt hij dat?

Dit is echt een boek voor iedereen die zich interesseert in oorlogsjournalstiek. Het heeft mijn ogen echt geopend en mij laten nadenken over wat oorlogsjournalist nu echt inhoud. Boom vertelt krachtig hoe lastig de belemmeringen rond persvrijheid kunnen zijn.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s