Mediarecht: Wat mag een journalist wel en wat niet?

Stel, je bent journalist en je werkt voor een nieuwswebsite. ’s Ochtends word je gevraagd om een item te gaan draaien bij een demonstratie op het Malieveld in Den Haag. Zodra je weer terug bent op de redactie begin je met monteren. Na een flinke dag door buffelen heb je je item af en lever je hem in. Even na acht zap je naar NPO 1. Je ziet dat ook de NOS aandacht besteedt aan de demonstratie op het Malieveld. Maar dan geloof je je ogen niet. Jouw beelden zijn zonder pardon gekopieerd en bijgesneden door de NOS zelf. Zonder pardon bel je je hoofdredacteur op en vraag je of dit wel mag.

Grote kans dat je baas begint over het exploitatierecht. Exploitatie-wat hoor ik je denken. Exploitatierecht valt onder het auteursrecht. En betekent formeel niks meer of minder dan:

  • het recht om een werk openbaar te maken en daar de vruchten van te plukken; exclusief recht van een auteur om zijn werk te exploiteren, d.w.z. openbaar te maken en te verveelvoudigen.

In dit land mag je niet zomaar van alles overnemen. Maar stel, je schrijft een kort nieuwsberichtje, dan zit daar waarschijnlijk weinig eigens in. Iemand mag het in zo’n geval dus wel overnemen zolang er maar een bron wordt vermeldt. Wel heb je rekening te houden met het portretrecht, dit heeft te maken met de persoonlijke belangen van de geportretteerde persoon, persexptie, de inhoud moet vrij zijn, en het citaatrecht: vermeld altijd je bronnen.

Persvrijheid

Toch heeft Nederland een zogeheten vrijheid van meningsuiting. Dit staat duidelijk vermeld in artikel 7 van de Grondwet. Dit betekent dat je in Nederland mag zeggen en schrijven wat je denkt zonder daar eerst toestemming voor te vragen. Maar de rechter kan je achteraf wel straffen, als je iets zegt of schrijft dat niet mag volgens een ander artikel van de Grondwet of een andere wet. Dit artikel geldt ook voor radio of televisie. Toch zijn er ook grenzen. De overheid kan bijvoorbeeld van tevoren regels opstellen voor jongeren onder de 16 jaar, zoals gebeurt bij de filmkeuring.

Naast de grondwet moet je ook rekening houden met art. 10 van de EVRM. In dit artikel staat dat je in principe alles mag publiceren. Maar toch zijn er grenzen. Als men bijvoorbeeld de (openbare) veiligheid in gevaar brengt, is dit strafbaar. Recht is iets subjectiefs. Verplaats jezelf voor het schrijven altijd in de ander.

Rechten

Nederland beschikt over diverse soorten rechten. 1. Staatsrecht (hieronder valt de persvrijheid). 2. Bestuursrecht (geeft jouw als journalist handvaten zodat je kunt deelnemen aan de democratie en overheidsbesluitvorming, hieronder valt ook de mediawet). En 3. Strafrecht (bijvoorbeeld beldingdelicten: belediging, laster, smaad) of het onjuist gebruiken van een verborgen camera).

Onrechtmatige daad

Om niet in aanmerking te komen met justitie is het ook van belang dat je geen onrechtmatige daad pleegt. Dit betekent dat wat je maakt moet kloppen met de werkelijkheid. Dit moet je ook kunnen bewijzen, kun je dit, dan heb je niets te vrezen.

Om zeker te weten dat je niet de fout in gaat is het altijd verstandig om van te voren websites als overheid.nl, villamedia.nl en wetten.nl door te lezen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s